Chi phí thực sự khi không có website: SME đang mất gì mỗi ngày?

Chi phí không có website là khoản duy nhất không nằm trên sổ sách của bạn. Bạn không nhận được hoá đơn cho nó, không thấy nó trừ vào tài khoản mỗi tháng. Nhưng nó vẫn trôi đi đều đặn, dưới dạng những cuộc gọi không đến, những khách hàng chọn nơi khác, những lần bạn không xuất hiện đúng lúc người ta cần.

Bài viết này không nói website là thứ "bắt buộc để thành công". Nó chỉ trả lời một câu hỏi thực tế mà nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ hay hỏi: doanh nghiệp không có website mất gì mỗi ngày, và mất bao nhiêu? Câu trả lời rõ nhất không nằm ở lý thuyết, mà nằm ở vài tình huống bạn gần như chắc chắn đã gặp.

Chi phí bạn không nhìn thấy trên sổ sách

Kế toán quen ghi lại những khoản chi có hoá đơn: tiền thuê mặt bằng, tiền hàng, tiền lương, tiền quảng cáo. Những khoản đó dễ thấy nên dễ cân nhắc.

Chi phí của việc không làm một việc gì đó thì khác. Nó là chi phí cơ hội — phần lợi ích bạn đánh mất vì đã chọn không hành động. Không ai gửi bạn hoá đơn "tháng này bạn mất 12 khách vì họ không tìm thấy bạn trên mạng". Vì không nhìn thấy, ta dễ cho rằng nó bằng không.

Nhưng nó không bằng không. Nó chỉ rò rỉ chậm và âm thầm, nên khó nhận ra. Cách tốt nhất để nhìn thấy khoản rò rỉ này là đi theo chân một vài khách hàng cụ thể.

Kịch bản 1: Khách tìm bạn lúc 9 giờ tối

Hãy hình dung một người vừa ăn tối xong, ngồi xuống ghế và cầm điện thoại. Họ đang cần đúng thứ bạn bán — một tiệm sửa xe gần nhà, một nơi làm bánh sinh nhật, một dịch vụ dọn nhà cuối tuần. Cửa hàng của bạn đã đóng cửa từ lâu, nhân viên đã về, không ai nghe điện thoại.

Nếu bạn có website, người đó vẫn xem được bạn bán gì, giá tham khảo ra sao, ở đâu, và để lại thông tin hoặc đặt lịch cho sáng mai. Bạn "mở cửa" cả khi đã đóng cửa.

Nếu bạn không có, người đó không chờ đến sáng. Họ gõ thêm một từ khoá nữa và tìm thấy nơi khác đang mở sẵn thông tin. Bạn không hề biết cuộc mua bán đó từng suýt là của mình. Đây là điều khiến khoản mất mát này nguy hiểm: nó vô hình cả với người bán.

Kịch bản 2: Khách đặt bạn cạnh đối thủ

Bây giờ hãy hình dung một khách hàng đang phân vân giữa bạn và một đối thủ cùng ngành. Họ có tên cả hai, và làm điều mà gần như ai cũng làm trước khi chi tiền: tìm thử trên mạng để xem "bên nào đáng tin hơn".

Đối thủ có một trang web gọn gàng: hình ảnh công việc thật, mô tả dịch vụ, vài đánh giá, thông tin liên hệ rõ ràng. Còn bạn chỉ có một số điện thoại và vài tấm ảnh rời rạc. Cả hai có thể làm tốt như nhau ngoài đời, nhưng ở khoảnh khắc so sánh trên màn hình, một bên trông chuyên nghiệp và một bên trông mờ nhạt.

Khách không thấy được năng lực thật của bạn; họ chỉ thấy được thứ bạn cho họ xem. Thiếu một nơi để trình bày công việc, bạn đang để đối thủ định nghĩa cuộc so sánh đó. Đây không phải là mất một khách lạ — thường là mất một khách vốn đã gần chọn bạn.

Kịch bản 3: Bạn không xuất hiện khi khách hỏi Google

Hai kịch bản trên giả định khách đã biết tên bạn. Nhưng phần lớn khách hàng mới thì chưa. Họ không tìm "tiệm của bạn"; họ tìm "sửa laptop quận Gò Vấp", "may đồng phục số lượng ít", "quán chay giao tận nơi". Ai xuất hiện trong danh sách kết quả, người đó được cân nhắc. Ai không xuất hiện thì đơn giản là không tồn tại trong quyết định của khách.

Một trang Facebook hay Zalo giúp bạn giữ liên lạc với người đã biết bạn, nhưng rất khó để được tìm thấy bởi người chưa biết bạn qua một tìm kiếm như vậy. Website là nền tảng để bạn có cơ hội xuất hiện đúng lúc câu hỏi được gõ ra. Chúng tôi đã nói kỹ hơn về thói quen này trong bài Vì sao khách hàng tìm Google trước khi mua.

Cần nói thẳng: có website không đồng nghĩa với việc tự động lên đầu Google. Thứ hạng là kết quả của nhiều yếu tố và cần thời gian. Nhưng không có website thì gần như không có cửa để bắt đầu — bạn thiếu chính cái nền để được tìm thấy.

Kịch bản 4: Toàn bộ cửa hàng treo trên một sợi dây

Nhiều chủ doanh nghiệp nói: "Tôi bán tốt trên Facebook rồi, cần gì website." Điều đó có thể đúng ở hiện tại, nhưng nó đặt cả việc kinh doanh lên một nền móng bạn không sở hữu.

Thuật toán đổi cách hiển thị, tài khoản bị khoá nhầm, lượt tiếp cận tự nhiên giảm dần theo thời gian — những chuyện này bạn không quyết định được. Khi toàn bộ khách hàng và lịch sử trò chuyện nằm trên một kênh của bên khác, một thay đổi ngoài tầm kiểm soát có thể cắt đứt dòng khách chỉ sau một đêm. Website không thay thế mạng xã hội, nhưng nó là phần "đất của bạn" — nơi bạn giữ được khách kể cả khi một kênh trục trặc. Nếu bạn đang cân nhắc giữa hai thứ, bài Website hay Facebook Page so sánh vai trò của từng kênh.

Gộp lại: bốn khoản rò rỉ mỗi ngày

Bốn kịch bản trên là bốn khoản rò rỉ khác nhau, và chúng cộng dồn:

Điểm chung của cả bốn: bạn không nhìn thấy lúc chúng xảy ra. Đó là lý do nhiều doanh nghiệp vẫn ổn trên giấy tờ mà vẫn cảm thấy "khó lớn hơn" — phần tăng trưởng bị rò rỉ ở những chỗ không ai ghi sổ.

Đây không phải lời hù doạ. Nếu tệp khách của bạn hoàn toàn đến từ giới thiệu truyền miệng và bạn không có ý định mở rộng, mấy khoản rò rỉ này có thể nhỏ. Nhưng nếu bạn muốn khách mới tự tìm đến, thì đây chính là những chỗ đang chảy.

Vậy nên bắt đầu từ đâu?

Tin tốt là bịt những khoản rò rỉ này không đòi hỏi một dự án lớn. Nhiều chủ doanh nghiệp hình dung website là thứ tốn hàng chục triệu và mất vài tháng, nên trì hoãn mãi. Thực tế, bạn có thể bắt đầu ở mức vừa sức:

• Một trang giới thiệu gọn gàng nêu rõ bạn làm gì, cho ai, ở đâu, kèm hình ảnh công việc thật và cách liên hệ. Riêng việc này đã xử lý được kịch bản 1 và 2.
• Một địa chỉ web của riêng bạn, để khách và Google có một nơi cố định để tìm — nền cho kịch bản 3.
• Một nơi bạn thực sự sở hữu, độc lập với thuật toán của bất kỳ nền tảng nào — trả lời cho kịch bản 4.

Bạn không cần làm tất cả cùng lúc, và không cần một website cầu kỳ ngay từ đầu. Một cách nhẹ nhàng là bắt đầu từ mẫu website có sẵn rồi điều chỉnh dần, thay vì thiết kế mới từ con số không. Nếu muốn hiểu chi phí vận hành một website thực sự gồm những gì, trang bảng giá giải thích theo mô hình dễ hình dung, còn trang giải pháp trình bày hai hướng đi để bạn cân nhắc mức đầu tư phù hợp.

Điều đáng làm hôm nay không phải là "có website cho bằng người ta", mà là nhìn được khoản rò rỉ của chính mình. Thử tự tìm doanh nghiệp của bạn trên điện thoại như một khách lạ vào 9 giờ tối. Thứ bạn thấy — hoặc không thấy — chính là thứ khách hàng của bạn đang thấy mỗi ngày.